Porady prawne - Prawo

Spadek a darowizna

2013-07-04 08:52:49

W ostatnim czasie zgłosiło się do nas kilkadziesiąt osób, które pytały nas, jaka jest relacja umowy darowizny do spadku lub do zachowku. Osoby te chciały się przede wszystkim dowiedzieć, czy darowizna powoduje obowiązek spłaty zachowku spadkobierców (jeśli to, co otrzymają wynosi mniej niż zachowek, który im się należy) i czy istnieje inna forma przekazania rzeczy, która nie powoduje obowiązku zapłaty zachowku.

Polskie prawo spadkowe jest dla osób fizycznych dość nieprzyjazne, ponieważ nie pozwala na całkowicie swobodne dysponowanie majątkiem. Wobec tego, niektóre osoby decydują się na to, aby już za życia uregulować kwestie własności rzeczy, które do nich należą.

W tym celu można sporządzić umowę darowizny. Umowa ta jest bardzo korzystna w tym sensie, że po pierwsze jest nieodpłatna, a po drugie nie wymaga uiszczania podatku. Kosztem tej umowy jest w zasadzie koszt sporządzenia aktu notarialnego, bowiem darowizna powinna nastąpić właśnie w tej formie.

Niestety, jeśli po zmarłym pozostałoby wielu spadkobierców ustawowych, wtedy może pojawić się problem związany z obowiązkiem wyrównania ich zachowków. Zachowek jest to część spadku, która należy się spadkobiercom ustawowym bez względu na to, czy zostali powołani do spadku przez spadkobiercę w testamencie (zazwyczaj są to dzieci, małżonek, niekiedy rodzice i rodzeństwo lub dzieci rodzeństwa).

W takiej sytuacji darowiznę dolicza się do spadku i obdarowany w granicach swojego wzbogacenia musi spadkobiercom wyrównać lub wypłacić zachowek. Co do zasady wartośc zachowku wynosi 1/2 tego, co spadkobiercy otrzymaliby, gdyby dziedziczyli na podstawie ustawy, niekiedy jest to 2/3.

Pozbawienie prawa do zachowku następuje w drodze wydziedziczenia, którego należy dokonać w testamencie. Wydziedziczenie jest dopuszczalne tylko w uzasadnionych przypadkach, a to:
- uporczywe postępowanie niezgodnie z zasadami współżycia społecznego wbrew woli spadkodawcy,
-  dopuszczenie się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci,
- uporczywie nie dopełnianie względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.

Zamiast darowizny (której przedmiotem mogą być ruchomości, nieruchomości, pieniadze itp.) można przekazać nieruchomość w drodze umowy dożywocia. Dożywocie polega na tym, że właściciel przenosi własność nieruchomości na dowolną osobę, zachowując prawo zamieszkiwania w tej nieruchomości. Dożywocie może być ujawnione w księdze wieczystej i będzie obciążało każdoczesnego właściciela tej nieruchomości (obciążenie trwa do śmierci osoby, która dożywocie ustanowiła). Osoba, która nieruchomość otrzymała, ma z kolei obowiązek utrzymania byłego właściciela. Zamiast utrzymania można przewidzieć rentę.

Ustanowienie dożywocia jest niewątpliwie droższe od darowizny, ponieważ wiąże się nie tylko z kosztami sporządzenia aktu notarialnego, ale także z obowiązkiem uiszczenia podatku. Plusem tego rozwiązania jest niezaliczanie wartości nieruchomości przekazanych w ramach tej umowy do spadku. Poza tym osoby, które otrzymały nieruchomość, nie muszą wyrównywać zachowku  spadkobiercom osoby, która dożywocie ustanowiła.

Co do zachowku, jego dochodzenie jest ograniczone czasem, dlatego nie należy zbyt długo zwlekać z decyzją o podjęciu w tym celu odpowiednich kroków prawnych. Zgodnie z art. 1007 § 1 Kodeksu cywilnego w przypadku dziedziczenia testamentowego roszczenia uprawnionego z tytułu zachowku oraz roszczenia spadkobierców o zmniejszenie zapisów i poleceń przedawniają się z upływem lat pięciu od ogłoszenia testamentu .
Ogłoszenie testamentu może nastąpić w sądzie w tak zwanym postępowaniu nieprocedowym albo przed notariuszem.

Natomiast zgodnie z art. 1007 § 2  Kodeksu cywilnego, roszczenie przeciwko osobie obowiązanej  (czyli osobie, która otrzymała nieruchomość w drodze darowizny) do uzupełnienia zachowku z tytułu otrzymanej od spadkodawcy darowizny przedawnia się z upływem lat pięciu od dnia otwarcia spadku. W tym samym terminie przedawniają się roszczenia o zachowek w przypadku dziedziczenia ustawowego.

Na koniec przypominam, że zachowek wypłaca się w pieniądzach. Dlatego zdarza się, że obdarowany musi sprzedaż otrzymaną rzecz i zadowolić się kwotą pieniężną, która pozostanie mu po spłacie spadkobierców.

Zaznaczam, że obowiązek zaspokojenia zachowku istnieje tylko w granicach wzbogacenia.

Małgorzata Karolczyk-Pundyk
Żródło: Forum Pokrzywdzonych Przez Państwo

Słowa kluczowe: spadek darowizna podatek od spadku umowa darowizny
Komentarze
Redakcja dlaStudenta.pl nie ponosi odpowiedzialności za wypowiedzi Internautów opublikowane na stronach serwisu oraz zastrzega sobie prawo do redagowania, skracania bądź usuwania komentarzy zawierających treści zabronione przez prawo, uznawane za obraźliwie lub naruszające zasady współżycia społecznego.
Zobacz także
Pracodawca może odwołać pracownika z urlopu wypoczynkowego, ale może to być dla firmy kosztowna decyzja
Pracodawca może odwołać pracownika z urlopu wypoczynkowego, ale może to być dla firmy kosztowna decyzja

Pracodawca ma prawo, by w wyjątkowych sytuacjach przerwać pracownikowi urlop.

reklama Co zrobić w przypadku utraty dokumentów lub karty płatniczej podczas wakacji?
Co zrobić w przypadku utraty dokumentów lub karty płatniczej podczas wakacji?

W wakacje jesteśmy szczególnie narażeni na takie sytuacje, dlatego warto zapamiętać kilka informacji, które mogą nas przed tym ustrzec.

Mieszkaniowe SOS: 10 rzeczy, na które musisz zwrócić uwagę podpisując umowę wynajmu
Mieszkaniowe SOS: 10 rzeczy, na które musisz zwrócić uwagę podpisując umowę wynajmu

Przedstawiamy 10 punktów, dzięki którym bez zbędnych problemów i stresu wynajmiesz lokum marzeń.

Polecamy
Zapytaj prawnika: Pokaz filmowy w ramach uczelnianej konferencji
Zapytaj prawnika: Pokaz filmowy w ramach uczelnianej konferencji

W ramach uczelnianej konferencji naukowej chcielibyśmy zorganizować dla uczestników pokaz filmowy, korzystając z filmów "Filmoteki Szkolnej", które otrzymała Uczelnia.

Zapytaj prawnika: Kopiowanie muzyki i filmów
Zapytaj prawnika: Kopiowanie muzyki i filmów

Czy wg polskiego prawa legalne jest kopiowanie muzyki i filmów z nielegalnych źródeł?

Ostatnio czytane
Zapytaj prawnika: Pokaz filmowy w ramach uczelnianej konferencji
Zapytaj prawnika: Pokaz filmowy w ramach uczelnianej konferencji

W ramach uczelnianej konferencji naukowej chcielibyśmy zorganizować dla uczestników pokaz filmowy, korzystając z filmów "Filmoteki Szkolnej", które otrzymała Uczelnia.

Zapytaj prawnika: Kopiowanie muzyki i filmów
Zapytaj prawnika: Kopiowanie muzyki i filmów

Czy wg polskiego prawa legalne jest kopiowanie muzyki i filmów z nielegalnych źródeł?

Popularne
Jak napisać odwołanie?
Jak napisać odwołanie?

Gdy nie zgadzamy się z decyzją urzędu, mamy prawo się od niej odwołać. Przedstawiamy sposób złożenia odwołania w postępowaniu administracyjnym oraz wskazówki, co takie odwołanie powinno zawierać.

Pamiętaj o terminie!
Pamiętaj o terminie!

W postępowaniu przez urzędami bardzo ważne jest dotrzymywanie terminów, bowiem ich niedotrzymanie może spowodować, że nasza sprawa nie zostanie pomyślnie załatwiona. Termin to konkretna data lub okres na dokonanie jakieś czynności.

Konkurs Ziaja